یک کنشگر میراث فرهنگی در استان فارس اعلام کرد که طی هفته‌های منتهی به جنگ و در روزهای آغازین آن، حفاری‌های غیرمجاز با هدف یافتن اشیای تاریخی در چندین شهرستان افزایش یافته است.

سیاوش آریا، پژوهشگر میراث فرهنگی، گفت: از نخستین روز اسفندماه ۱۴۰۴ تا ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ بازدیدهای میدانی متعددی از آثار تاریخی در شهرستان‌های فیروزآباد، فراشبند، داراب، نورآباد، رستم و همچنین قصر ابونصر شیراز انجام داده و وضعیت اغلب این محوطه‌ها را «نامناسب و نگران‌کننده» توصیف کرده است.

به گفته او، سودجویان با سوءاستفاده از شرایط بحرانی، در این مدت اقدام به کندوکاوهای غیرمجاز کرده‌اند؛ موضوعی که در محوطه‌های باستان‌شناسی بیش از سایر نقاط به چشم می‌خورد. آریا افزود که بیشترین آسیب‌ها در عرصه و داخل آتشکده ساسانی فراشبند، چند محوطه ارزشمند در داراب و محوطه تاریخی قصر ابونصر شیراز مشاهده شده است.

این کنشگر میراث فرهنگی با اشاره به محدودیت‌های ارتباطی و امکان‌ناپذیری ارسال مستندات تصویری گفت که حفاری‌ها در محوطه قصر ابونصر از چند سال گذشته آغاز شده و اکنون شدت بیشتری پیدا کرده است. او توضیح داد : گودالی که سال گذشته عمق ۴۰ تا ۵۰ سانتی‌متر داشت، امروز به چندین متر رسیده و نشانه‌ای از توقف فعالیت‌های غیرقانونی دیده نمی‌شود.

وی تأکید کرد:تمامی این موارد را در زمان وقوع، با ذکر جزئیات، به معاونت میراث فرهنگی استان فارس گزارش کرده و خواستار برخورد جدی با سودجویان شده است.

آریا همچنین با اشاره به افزایش مخاطرات در روزهای بحرانی گفت: «در شرایطی مانند ناآرامی‌ها، زمین‌لرزه یا جنگ، مسئولیت ما در حوزه میراث فرهنگی سنگین‌تر است؛ زیرا سودجویان در این زمان‌ها آسیب‌های جبران‌ناپذیری به یادمان‌های فرهنگی وارد می‌کنند. ضروری است کنشگران و کارشناسان با هوشیاری و حضور فعال، از این میراث ارزشمند پاسداری کنند.»

او از مردم و دوستداران میراث فرهنگی خواست تا هرگونه مورد مشکوک به حفاری غیرمجاز را از طریق تلفن گویای شبانه‌روزی ۰۷۱۳۱۳۱ که توسط اداره کل میراث فرهنگی استان فارس راه‌اندازی شده، گزارش دهند.

کارشناسان میراث فرهنگی پیش‌تر اعلام کرده بودند که بحران‌های امنیتی و طبیعی، احتمال تعرض به محوطه‌های تاریخی را افزایش می‌دهد؛ بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در برخی مناطق غرب و جنوب کشور نیز طی ماه‌های گذشته موارد مشابهی از حفاری‌های غیرمجاز ثبت شده است.

درخواست برای تقویت حفاظت میدانی و پایگاه‌های یگان میراث فرهنگی

در پی افزایش تهدیدها، انجمن‌های مردم‌نهاد میراث فرهنگی خواستار تقویت نیروهای حفاظتی، تجهیز پایگاه‌ها و اختصاص بودجه اضطراری برای پایش محوطه‌های حساس شده‌اند. به گفته این نهادها، بسیاری از محوطه‌های باستانی در کشور فاقد نگهبان ثابت بوده و همین موضوع زمینه وقوع تخریب و قاچاق آثار را افزایش می‌دهد.